Koku Nedir

Bu yazımızda 5 duyumuzdan biri olan ”koku alma” nedir bu konu üzerinde genel bilgilere, Burun ve işlevselliği hakkında bilgilere yer vereceğiz, ayrıca örnekler vererek yapılan araştırmalar eşliğinde, yazımızı daha zevkli hale getireceğiz.

Koku Alma Nedir?

Kısaca, belirli objelerden yayılarak havaya karışan moleküllerin burun zarı olarak adlandırılan sinirlerde meydana getirdiği spesifik duygu, burun yolu ile alınan hava ile duyumsanan ve algılanan şeye koku denir.  (Organum Olfactus) olarak adlandırılır. Koku; insanlar tarafından ”hoş koku” olarak belirgin bir özellik taşırken, Kokuşmuş; olumsuz anlamlar için kullanılır.

Örnek olarak; Aynı seviyeye sahip koku bileşenleri olmasına rağmen,  Bir kişi devamlı yanında duran çiçeğin kokusunu aldığı ve buna alıştığı için dışarıdan gelen farklı bir çiçeğin kokusu daha belirgindir. Ek olarak, etkin faktörler arasında hava sıcaklığı, rüzgar veya bulunulan ortamın durumu kokunun algılanmasında değişkenlik gösterir. Serin bir havada veya kuru bir havada alınan koku farklılık gösterir. Sempatik hafızada, kokuların önemli bir yeri vardır.

Koku Nedir?

Koku Nedir?

 

Koku Alma Duyusuna Etki Eden Bazı Faktörler

Bu işlev iki süreç içerisinde gerçekleşir, bunlardan birincisi fizyolojik etmenler olarak adlandırılan kişinin yaşına, cinsiyet veya sağlık durumu ile ilgili durumlardan oluşur. İnsanların koku alma duyusu belirgin bir özellik taşır. Kokuyu ayırt edebilme kapasitesi yüksektir.

Koku ve Cinsiyet İlişkisi

Yapılan bazı çalışmalarda koku ayrımcılığında, bayanların erkeklere oranla daha iyi performans sergiledikleri görülmüştür. Hamile kadınların duyarlılığı belirginleştiği ve buna istinaden yeme isteğinin de arttığı görülmüştür. Koku duyusunun tat alma duyusunda etki yaptığı gözlemlenmiştir. Koku şeritleri ile basit bir ”burun testi” ile ayırt edilebilir.

1870 de Almanya tarafından kokuların konsantrasyonunu ölçmek için Olfaktometre analiz ölçmesi ile değerlendirmede kullanılan bir test aracıdır. Bulunulmak istenilen bir kapalı bir yere ilk giriş, ortamda bulunan kokunun algılanışını değişikliğe uğratmadan önce, kokunun en net şekilde algılanmasını sağlar.

2004 yılında Nobel Fizyoloji ve Tıp Ödülünü Alan Richard Alex ve Linda B. Buck Olfaktör reseptörlerinin araştırılmasını yapan bilim adamları.

Koku hissinde kokunun kalitesi, yoğunluğu, hedonik ton ve konsantrasyonu eşik ve tolerans ile alakalı 4 özelliğin bulunduğu varsayılır.

Koku algıları öncelikle duyusal faktörlere hitap eden bir bilgi olarak değerlendirilir. Koku konusunda bilgi sahibi olmayan insanlar için koklama süreci, özel bileşenler hakkında az bir bilgi edinir. Ayrıca bu konuda bilgi sahibi olan uzman kişiler, örnek olarak *Flavorist koklama uzmanları bahsedilen kimyasalları algılamada çok daha iyidir.

İnsanlar için koku algısı ilkel bir algıdır, plesure gibi bizlerde bulunan tatminkar duyulara hitap eder veya bulunulan ortam yada konum ile ilgili ayrıntılı bir bilgi sunar, eşleri bulmaya yada benzeri durumlarda keşif yapılması için yön gösteren bir etkendir.

Koku Konsantrasyonu

Koku konsantrasyonu, kokunun yaygınlığını ifade eden bir terimdir. Standart koşullardaki 1 m³ gaz içerisinde olan (EOU=KB) Avrupa Koku Birimi adetidir. Koku konsantrasyonu kokunun şiddetini net biçimde değerlendirmeye alacak doğrusal bir ölçüt olarak kabul edilmez.

Koku Yoğunluğu

Koku algılamada seyrelme şeklinde beliren uyum çeşididir. Kokunun şiddeti ile alakalı bir durum söz konusudur. Koku yoğunluğu artan ve azalan etkilere sahiptir, Kokuların yoğunluklarının belirlenmesi için kullanılan kategori derecelendirilmesi aşağıdaki şekildedir.

(0)  Koku Yok

(1)  Çok Zayıf

(2)  Zayıf

(3)  Farklı

(4)  Güçlü

(5)  Çok Güçlü

(6)  Dayanılmaz

Hedonik Ton

Kokuları ölçeklendirme faktörü olarak değerlendirilir. nice smell, hoş olmayan ve nötr kokulardır. Bir kokunun algılanmasındaki faktörler içerisinde zaman, yoğunlaşma gibi faktörlerin kokunun değişimini etkileyen faktörler içerisinde yer alır. Nitelik olarak genel grup bazen (FIDOL) faktörleri (Fruquency , Intensity, Duration, Offensiviness ve Location)

Karakter

Bir kokunun karakteri o kokuyu değerlendirmeye almada spesiyal bir yeri vardır. Başka scents ayırt etme yeteneği ile tamamlayıcıdır. Bunları şekilde sıralayabiliriz. Tatlı, acrid. keskin, kokulu, kuru veya ılık yada ekşi gibi tarifleyici bir terim kullanılır.  Bu gibi bir sürü tanımlayıcı terimler yer alır kokunun karakterinin tanımlanmasındaki special faktörler kullanılır. Burada önemli olan (FIDOL) (Fruquency, Intensity, Duration, Offensiviness ve Loation) faktörlerini kayıt altına alan kişice bilinmesi önem arz etmektedir.

Nört Hava

İçerisinde kokulu herhangi bir madde olmayan normal değerlere sahip olan sıcaklık, basınç veya nem gibi sabit değerler olarak kabul edilen ve panelistler tarafından referans olarak kabul edilen birim olfaktometrik ölçümlerin koku olan gazın seyreltildiği zaman ortaya çıkan nört hava değeri.

Koku Eşiği

Koku alma duyusu normal olan (Standart olarak kabul edilen) panelistlerin 100 kişiden 50 sinin (% 50) ‘sinin algıladığı derişim. 1 OU/m³ şeklinde ifade edilir.

Koku Seviyesi

Koku konsantrasyonunun logaritmik olarak ifadesini verir.

 

 

 

 

Aroma maddeleri biriminde önde gelen bilim insanlarından birisi olan Kimyager, Günther Ohloff  özelliklerinin bir sınıflama içerisine alınmasını şu şekildedir.

Temel Kokular

Çiçekli-Meyveli-Yeşil-Baharatlı-Odunsu-Reçineli-Animalisch-Dünyevi

İlişkin Koku Notları

Çiçekli

  • Yasemin
  • Gül
  • Menekşe
  • Mimoza
  • Portakal Çiçeği
  • İnci Çiçeği

Meyveli

  • Turunçgiller
  • Elma
  • Ahududu
  • Ananas
  • Çarkıfelek Meyvesi
  • Çilek

Yeşil

  • Salatalık
  • Saman
  • Mersin
  • Kasnı Otu Sakızı
  • Buchenblatter

Baharatlı

  • Vanilin
  • Anason
  • Karanfil
  • Biber
  • Kafur
  • Tarçın

Odunsu

  • Kozalaklı Ağaçlar
  • Silhat
  • Vetiver
  • Sedir
  • Sandal Ağacı

Reçineli

  • Mür
  • Laden
  • Çam
  • Sakız
  • Buhur

Animalisch

  • Bibergeil
  • Dışkı
  • Ter
  • Misk
  • Esmeramber

Dünyevi

  • Yeryüzü
  • Kalıp
  • Okyanus

Birkaç güzel söz..

”Koku hayatın anılarını yeniden hayata geçirir.” Karl Lagerfeld

”İnsanlara koklayabilecekleri kucak dolusu çiçek vermek isterdim, herkes kendi seçtiği çiçeği, koklamak istediğini koklasın.” Jean Claude Ellena, Jour d Hermes ilişkin..

”Öperken, kokusunu içine çektiysen, özlerken burnunun direği sızlar.”

Sizde Yazın